Мои невероятные приключения в Швейцарии (часть 2-ая

June 30, 2009

С его же помощью благополучно приехала в Люцерн на следующий день, и, оставив меня одну в вестибюле гостиницы, он поспешил на обратную дорогу в Берн. Снова я одна-одинешенька бродила, на этот раз, по Люцерну, так как до назначенного часа, когда появятся организаторы в гостинице и можно было получить свой забронированный номер, остается почти 5 часов.

До поездки я потратила довольно много времени в поисках информации в Интернете, и уверенно вышла к реке Реусс, туда, где стоит известный деревянный мост с часовней. Оказывается, гостиница стоит всего в несколько шагов от этой достопримечательности, и буквально в несколько сотен метров от железнодорожного вокзала – к моему великому счастью, как оказалось, в день отъезда.

Походила я по центру древнего города, снимала все, что увидела по дороге, заходила в разные магазины смотреть товары, купила некоторые сувениры, тратила свои необычно красочные, как картиночки, франки на мороженное (очень вкусное), на клубнику (очень крупную), и взяла миниэкскурсию по городу на симпатично-голубеньких вагончиках. В трамвае выдали наушники, с помощью которых можно слушать рассказ о Люцерне, культурном центром Швейцарии. Краем глаза увидела статую плачущего льва и другие достопримечательности города. Ничего такого плана экстра не случилось: мирный город, спокойное население, даже шумные туристы притихли, приспосабливаясь к общей атмосфере…

Вернулась я в гостиницу усталой, довольной. В вестибюле уже стоял стол, за которым сидели двое молодых людей под видным логотипом ВАРП. Начали регистрировать гостей и участников Конгресса… Вскоре получила я свой номер, и первым делом подумала, надо фотоаппарат перезарядить…

Надо сказать, тут ждало мое первое, и к счастью, единственное за короткое время пребывания в Швейцарии, разочарование – в гостинице все розетки с круглыми дырочками, а мое зарядное устройство для фотоаппаратной батарейки имеет вилки совсем другой формы, никак его в сеть не включишь. Специально ходила я по магазинам купить адаптер, но никак не нашла…

Быстро пролетели дни конгресса, и вот настал день отъезда. На этот раз мне надо лететь сначала в Франкфурт, сделать там пересадку в самолет Vietnam Airlines в Ханой.

В ночь перед отъездом специально подходила к девушке на ресепшен с просьбой позвонить в номер разбудить и приготовить для меня завтрак на вынос, потому что должна успеть в Цюрих на самолет в 9 часов утра. Получив обещания от нее, спокойно пошла ложиться, так как за этот день я очень устала, а торжественный прием закрытия Конгресса закончился только в полночь. На всякий случай завела свой будильник, который взяла с собой на дорогу.

Проснулась я от сигнала своего будильника… Не будили, как договорились прошлой ночью. Забыли, или по каким то еще причинам, не знаю. Ладно, вышла я из номера, понесла все свои вещи вниз, подошла к молодому человеку на ресепшене, сказала что я уезжаю. После коротких, формальных вопросов он сказал мне до свидания, и я стала требовать свой заказанный прошлой ночью завтрак. Тут выяснилось, что прошлой ночью девушка так и не передала своему коллеге на смене ни разбудить, ни приготовить завтрак, ничего абсолютно не передала. Эх не стала, да и некогда мне с ним спорить: остается всего 10 минут до поезда, на котором я должна ехать в Цюрих, если не хотела опоздать на самолет в Франкфурт. Побежала я на вокзал, быстро нашла свой поезд и села в пустой вагон.

Благополучно доехала я сначала до центрального железнодорожного вокзала Цюриха, там пересела в другой поезд на аэропорт Цюрих, вышла на перон и тут же заметила перед собой знаки, указывающие на регистрационные стойки аэропорта. Все очень удобно, быстро…Недаром аэропорт Цюрих находится на 4 месте среди 10 лучших аэропортов мира.

Пересекла границу Вьетнама в аэропорту Нойбай в Ханое в пол-восьмого 22 июня. В Ханое 40-градусная жара. Закончилась моя поездка в Швейцарию. Банальная поездка в Европу, вот что наконец я поняла. Только где-то в Южной Америке, в Китае или Монголии приключения могут иметь место, а вот в Европе вряд ли…


Мои невероятные приключения в Швейцарии

June 30, 2009

В своей жизни я никогда бы не подумала, что когда-либо попаду я в западноевропейские страны – не связана с ними ни знанием языка, ни работой, не изучала их историю, не интересовалась культурой (в институтской программе бегло прочитали нам лекции по французской литературе, и все на этом закончилось). Но случилось в один прекрасный майский день так, что вызвали меня к начальству «с особо важным поручением» – поехать в Швейцарию представить Вьетнам на XI Всемирном Конгрессе Русской Прессы,

Ну что ж. Ехать так ехать, если надо. Храбро ответила я «Да, готова» своему начальству, а про себя думала: «Ой страшно, как же буду я там одна-одинешенька. Языка не так хорошо знаю, Швейцария – страна мне чужая, как я найду свою дорогу в чудище-аэропортах Европы, как…». Стало страшно мне на самом деле, потому что я в своей жизни никогда еще не путешествовала одна так далеко, в неизвестную мне страну, к совсем неизвестным мне людям. Страх перед неизвестным. Одно утешение, что на конгрессе официальным языком будет русский.

Быстро рассказ рассказывается, да медленно дело делается. Не буду рассказывать долго о подготовке к поездке, скажу только, что оформление визы составило основную мою заботу в мае и начале июня, и наконец мне выдали визу только за три дня до отъезда. Ну что ж, вздохнула глубоко, куда денусь, ехать надо.

Вот удивительное дело: с каждым шагом улетучивался страх, на его место приходило любопытство. Любопытство о неизвестном. В первом самолете благополучно добралась до аэропорта Шарль де Голль ранним утром 17 июня. Маялась в этом парижском гиганте 3 часа. К своему удивлению, удалось мне найти свой следующий самолет в Цюрих всего за какие-то 30 минут: сначала по указанию миловидной девушки в форме обслужающего персонала аэропорта пересекла границу, вышла в залы ожидания, прошла по корридору к автобусам, которые везут пассажиров к пересадочным залам, там прошла проверку по безопасности, и снова зал ожидания. До полета осталось аж 2 часа! Долго сидеть в одиночку не приходилось: Вскоре появился господин из Вьетнама, который летел в Готеборг, а когда тот пошел на посадку, начал разговор с мной некий господин из Италии.

Еще 2 часа лета, и наконец – выход в Цюрихский аэропорт. Поменяла деньги в первом встречном мне отделении банка в аэропорту, и увидела в бумажке – коммисионный сбор 10%. Не удивительно, ведь еще во Вьетнаме я наслышалась о Швейцарии, страна часов, ножей и банков, как будто их девиз “Принесите нам ваши деньги, мы вас обслуживаем”. Значит, ничего даром не делают, тем более менять мои какие-то еврики на ихние яркокрасочные франки… Ладно, попросила кассира, молодого человека приятной внешности, дать мне некоторые монеты, так как мне позвонить надо.

Вышла я из аэропорта уже при франках, и довольно быстро, сама удивилась, нашла железнодорожный вокзал, и кассы, где можно было купить билет в Берн, куда мне полагалось ехать, так как в Люцерн, где запланировано состояться Конгрессу, где для меня забронирована гостиница и т.п., еще рано: только завтра организаторы встречают гостей и участников – представителей русскоязычных СМИ из более 50 стран мира.

Как полагается в Швейцарии, поезда ходят по точному графику: в кассе вместе с билетом мне выдали бумажку, на которой указаны номер поезда, платформа, время отъезда из Цюриха (а там написано Flughafen Zurich – быстро выучила это немецкое слово, пригодится, подумала я), и время прибытия в Берн. На самом деле, я вышла из вагона точь-в-точь в указанное время, и начала искать где позвонить, так как договорилась с знакомым в Берне здесь, на вокзале, меня встретить, только нужно дать ему знать, что я уже приехала.

Напрасно потратив полчаса на поиск телефонной будки или отделения почты (Die Post, как мне сказали дома), я обратилась к проходящему мужчине лет 60 с просьбой показать мне где позвонить с монетой. Он с приветливой улыбкой вынул из своего кармана шикарный сотовый телефон, сунул мне в руку, сказал:

- Извиняюсь, очень спешу и не смогу объяснить вам. Позвоните с моего телефона.

Вот это да… С этого момента я стала присматриваться ближе, внимательнее к местному населению, к городу, ко всему вокруг. И с того момента непрестанно удивлялась на каждом шагу спокойным течением транспорта, добротой, гостеприимством, дружелюбием местных людей, порядком и чистотой города, воздуха и воды. Наслышалась, что в Швейцарии даже мусор и тот лежит в порядке…

Тут за мной приехал на своей машине знакомый. Он повез меня сначала к себе домой передохнуть с дороги, помыться, поесть, и в 4 часа дня отправились мы по городу погулять. Старалась сделать как можно больше фотографий, и так как на этот день больше не пришлось мне путешествовать одной, приключения на первый день в Швейцарии у меня на этом и закончились.


Позови меня тихо по имени

July 17, 2008

Любэ

Позови меня тихо по имени
Ключевой водой напои меня
Отзовётся ли сердце безбрежное,
Несказанное, глупое, нежное.

Снова сумерки всходят безсонные
Снова застят мне стёкла оконные
Там кивает сирень и смородина,
Позови меня тихая родина

Позови меня, на закате дня
Позови меня, грусть печальная, позови меня

Знаю, сбудется наше свидание,
Затянулось с тобой расставание.
Синий месяц за городом прячется,
Не тоскуется мне и не плачется.
Колокольчик-ли, дальнее эхо-ли?
Только мимо с тобой мы проехали.
Напылили кругом, накопытили,
Даже толком дороги не видели

Позови меня, на закате дня
Позови меня, грусть печальная, позови меня

Позови меня тихо по имени,
Ключевой водой напои меня.
Знаю, сбудeтся наше свидание.
Я вернусь, я сдержу обещание…

Liube

Cứ khe khẽ gọi tôi bằng tên nhé,
Hãy cho tôi uống thỏa nước suối nguồn.
Biết trái tim có khi nào lên tiếng,
Trái tim lặng câm, ngốc nghếch, dịu dàng?

Lại thêm những hoàng hôn thao thức mãi,
Lại những đêm trong cửa sổ nhìn ra.
Hoa lá ngoài kia niềm nở đưa tay vẫy
Tổ quốc âm thầm, xin hãy gọi tên tôi.

Hãy gọi tên tôi mỗi hoàng hôn
Nỗi buồn của tôi ơi, hãy gọi…

Tôi biết sẽ có ngày hội ngộ,
Ta chia ly đã quá lâu rồi,
Trăng xanh đã ẩn sau thành phố
Tôi chẳng buồn không khóc, người ơi.
Vẳng tiếng chuông hay tiếng vọng xa,
Ta với người chỉ thoáng lướt qua.
Làm bụi đường tung mờ vó ngựa,
Mà mặt đường ta chẳng thấy bao giờ.

Hãy gọi tên tôi mỗi hoàng hôn
Nỗi buồn của tôi ơi, hãy gọi…

Cứ khe khẽ gọi tôi bằng tên nhé,
Hãy cho tôi uống thỏa nước suối nguồn.
Ngày hội ngộ không còn xa nữa
Tôi sẽ giữ lời, tôi sẽ lại quay về.


Viếng người chết trẻ

June 2, 2008

5h sáng thứ bảy thì nghe chuông báo có tin nhắn. Mắt nhắm mắt mở tìm điện thoại, nửa tỉnh nửa mê đọc… Bạn DH (dễ phải năm năm nay không hề có liên hệ gì) viết: “Tuan mat 4h sang 31/5”.

Mất cả tiếng đồng hồ mình mới xác định được người quá cố là ai trong số rất nhiều các bạn trai tên là Tuấn mình đã từng học cùng, đã từng quen biết… Vấn đề là ở chỗ người quá cố là một bạn học cùng lớp với mình thời phổ thông, còn người nhắn tin lại là một bạn học thời dự bị.

Ngày học dự bị bạn Tuấn yêu bạn DH, sau khi đã chia tay với mối tình đầu thời phổ thông là bạn TH. Phải nói là bạn Tuấn đào hoa kinh người, vì sau năm dự bị bạn ấy chia tay với bạn DH để đến với bạn CH. Người yêu của bạn Tuấn toàn các hoa khôi trong lớp, và cô sau đẹp hơn cô trước. Cuối cùng thì bạn Tuấn lấy vợ trẻ, không phải là các bạn đồng học, vợ bạn Tuấn mình chỉ được thấy trong lễ tang, nhưng mà cô ấy đẹp hơn tất cả các cô trước đây mà mình từng biết, và trong số những người đến viếng tang mình thấy có cả bạn TH, bạn DH và bạn CH. Đến tận giờ các bạn ấy vẫn rất đẹp.

Bạn Tuấn được an táng tại khu A nghĩa trang Văn Điển. Bạn ấy là Viện phó Viện… Bạn ấy đã thành đạt rất nhanh đấy chứ nhỉ? Thử điểm lại tất cả các bạn lớp mình xem, có mấy ai ở tuổi mình mà đã có tiêu chuẩn vào khu A nghĩa trang Văn Điển nào? Chả trách mình vẫn hay nghe bạn TV đùa: “Mày phấn đấu công tác vừa thôi, kẻo mà có chỗ trong Mai Dịch thì chúng tao không chen vào viếng mày được”. Đấy là mình hóng được một câu bạn TV đùa đã mấy năm trước rồi, chứ cũng đã lâu mình không dự vụ họp lớp nào mà biết. Thật ra, khi đến viếng bạn Tuấn mình mới biết lớp mình cũng có vài bạn nguy cơ cao sẽ có chỗ trong khu A nghĩa trang Văn Điển, bạn TL, bạn KN, hay các bạn MK, bạn HS chẳng hạn…

Ngồi chờ dự truy điệu, nhóm bạn TV, TH, BH, DN nói chuyện về bạn Tuấn. Bạn ấy đã kịp làm được rất nhiều việc, ăn chơi cũng đã thật là hoành tráng tưng bừng, vợ đẹp con khôn. Chỉ thương cô vợ trẻ măng và hai đứa con trai đẹp như tranh còn quá nhỏ… Mình có biết gì đâu mà tham gia, và mình cũng không có hứng nghe những câu chuyện như thế. Mình ngồi ngắm các bạn đồng học đến viếng tang.

Các bạn trai đã già đi nhiều. Bạn TL trông bệ vệ lắm rồi. Bạn CT cũng thế. Bạn CC đã sắp hói, các bạn TT và HHC thì hói thật rồi. Bạn HHC ngày xưa vốn trắng trẻo đẹp trai lả lướt. Bây giờ vẻ lả lướt vẫn còn, nhưng mái tóc xoăn của công tử Hà Nội ngày xưa đã mất. Bạn MT ở HP lên, ngơ ngác hỏi bạn HT là ai. Bạn HC cao lớn đẹp trai giờ có thêm một cái bụng như bà bầu 5 tháng, được cái bạn ấy cao gần mét tám, cho nên trông vẫn ổn. Bạn CT cao nhất khối, gần mét chín, giờ nặng ngót tạ, cho nên trông thật là bệ vệ. Bạn HL nổi tiếng với đôi mắt ướt rượt, lông mi dài mệt mỏi giờ vẫn thế, mắt vẫn ướt rượt, hàng mi vẫn khép hờ mệt mỏi. Mỹ nam hàng đầu của trường mình giờ thành một công chức nhà nước mẫn cán và nhàm chán đến không ngờ… Bạn QM gầy, dong dỏng cao, tóc đã điểm bạc. Một số bạn khác nữa, mình chỉ gật đầu chào từ xa mà không có dịp ngắm kỹ. Tiếc thật…

Trong khi ấy các bạn gái hầu như không thay đổi. Bạn BH vẫn nhỏ gầy, thằng con trai đầu đã sắp tốt nghiệp đại học mà bạn ấy trông vẫn không quá 30 tuổi. Bạn TV sinh thêm một đứa con gái nhỏ sau khi con gái lớn đã tốt nghiệp lớp 12, nên giờ trông bà mẹ TV thật là trẻ trung và hạnh phúc. Bạn DN, một trong các hoa khôi của lớp vẫn lúng liếng mắt nâu (trời cho) và óng ả tóc vàng (nhân tạo), cười với hàm răng đủ tiêu chuẩn để quảng cáo thuốc đánh răng P/S. Bạn TH, cũng thuộc hàng hoa khôi, vẫn đôi mắt lá răm dài, hàm răng đều và nước da trắng bóc. Bạn HH vẫn cái miệng rộng và lắm điều như ngày nào. Các mỹ nhân lớp Pháp vẫn nõn nà xinh đẹp như xưa…

Cô P quá già và yếu so với tuổi 64, đi lên xuống mấy bậc thang chỗ nhà tang lễ phải có người dìu, và cô khóc rất nhiều. Mình chỉ cúi đầu chào cô lúc mới đến, và vẫy theo cái taxi chở cô về khi việc đã xong, không nói được câu nào. Mình vốn không phải đứa học trò cô yêu…


Bài hát “Đại bàng nhỏ”

May 2, 2008

Xã hội không thể tồn tại mà không có tư tưởng, những huyền thoại và những người anh hùng. Nhất là trong lĩnh vực giáo dục trẻ em. Thời thế thay đổi, hệ thống các giá trị thay đổi theo, nhưng các huyền thoại thì còn mãi. Nếu như anh hùng quá nhỏ tuổi, và không đủ sức mạnh để thắng kẻ thù lớn, thì trong huyền thoại vẫn lưu truyền hai kiểu chiến công: Người anh hùng nhỏ tuổi bất khuất với sức mạnh tinh thần (không để lộ bí mật, không run sợ trước cái chết), hoặc là kéo lên hồi còi báo động. Mà nói chung, việc phát tín hiệu báo động thì chả riêng con người làm được. Ai cũng biết truyền thuyết về những con ngỗng anh hùng đã cứu nước Nga.

Mọi người thế hệ lớn tuổi đều biết rõ Đại bàng nhỏ là ai. “Đại bàng nhỏ” cũng là tên gọi của một trại hè thiếu nhi nổi tiếng, “Đại bàng nhỏ” là hiệu của một loại xe đạp. “Đại bàng nhỏ” đã trở thành biểu tượng của Đội thiếu niên tiền phong. “Những con đại bàng nhỏ tập bay”, “Đại bàng nhỏ, nào tung cánh, Đại bàng nhỏ, cao hơn mặt trời…” – Bài hát “Đại bàng nhỏ” nổi tiếng chúng ta đã được nghe từ thuở ấu thơ. Cách đây không lâu tôi đã thăm trại hè thiếu nhi “Đại bàng nhỏ”, và được các anh chị phụ tránh dẫn đi thăm lãnh thổ trại cùng một khối đá – tượng đài, được đặt năm 1960, vào ngày trại hè nổi tiếng này được thành lập.

Phiến đá nhìn rất giống một bia mộ, còn dòng chữ trên tấm biển “Trên phiến đá này có ghi một ngày tháng, bạn hãy nhớ lấy: Nơi đây các đại bàng nhỏ đã từng có mặt” càng làm tăng thêm cảm giác đó. Và đột ngột, tôi lấy làm xấu hổ khi chợt nhận ra rằng mình đã quên mất, Đại bàng nhỏ là ai, và trại hè thiếu nhi lớn nhất đất nước này được mang tên người anh hùng nào.

Và các anh chị phụ trách trong trại hè kể cho tôi nghe câu chuyện về Đại bàng nhỏ, câu chuyện mà ngày nay người ta đang kể cho trẻ con nghe, với nội dung đã được biên tập kỹ để không đụng chạm đến bất kỳ tình cảm chính trị hay tôn giáo của bất kỳ ai:

Hồi chiến tranh năm 1917 (hiện tại chuyện ai đánh ai đã không còn là quan trọng), kẻ thù (cụ thể là ai không quan trọng) đã giết cha mẹ của một cậu bé. Cậu bé mồ côi một mình vượt rừng rậm đến gặp những người họ hàng. Trên đường đi cậu gặp một đội quân (không quan trọng quân nào), họ đã cưu mang cậu bé, cho cậu sưởi ấm, dạy cậu thổi kèn, đặt tên cho cậu là Đại bàng nhỏ. Cùng với đội quân này Đại bàng nhỏ đã chiến đấu (không quan trọng với ai), và thổi kèn xung trận. Một lần, đội quân đến vùng nọ, Đại bàng nhỏ xin vị chỉ huy cho đi thăm những người họ hàng của mình. Nhưng cậu gặp kẻ thù (không quan trọng là ai) trong rừng. Cậu phát tín hiệu báo động bằng cây kèn của mình. Kẻ thù đã giết Đại bàng nhỏ, nhưng đồng đội của cậu bé trong đội quân (không quan trọng quân nào) đã kịp thời phá tan quân thù.

Tôi thật sự bị sốc. Khoan đã, thế chẳng hóa ra nếu như đội quân nào không quan trọng, kẻ thù nào không quan trọng thì chẳng hóa ra Đại bàng nhỏ hy sinh bản thân mình vì sao cũng không quan trọng ư?

Không, hoàn toàn không phải thế. Các anh chị phụ trách thiếu nhi nói. Hoàn toàn không phải Đại bàng nhỏ hy sinh một cách vô ích, vì Đại bàng con luôn trung thành với đội quân của mình. Và đó là cốt yếu chúng ta cần giáo dục cho trẻ con.

Truyền thuyết về Đại bàng nhỏ

Khi tôi thử lục tìm trên Internet truyền thuyết về Đại bàng nhỏ, câu chuyện dưới dạng đã được người ta biết đến từ thời Liên Xô, thì tôi đã không thành công. Và không lấy đó làm ngạc nhiên. Dường như mọi chi tiết đều được kể truyền miệng và quen thuộc với tất cả mọi người từ thuở còn thơ: Chiến tranh, chiến công, sự kiên trung, một cậu bé được nhận vào một đội quân, cậu bé thổi kèn (hoặc là cậu bé đánh trống) và cái tên Đại bàng nhỏ… Tất cả các chi tiết đó đối với chúng ta quen thuộc đến thân thương, gợi cho ta biết bao nhiêu là liên tưởng, nhắc về sự tồn tại của bao nhiêu là các bài ca khác nhau, thế nhưng tất cả đều là huyền thoại – không có một chứng cứ lịch sử nào hết. Con nuôi trung đoàn? Cậu bé Kibalchish? Cậu bé đánh trống? Và tôi quyết định tìm hiểu, đâu là hình mẫu đích thực, trên cơ sở đó người ta đã phát triển nên hình tượng Đại bàng nhỏ. Hoặc, ai là người đầu tiên nhắc tới từ Đại bàng nhỏ. Còn các bạn, các bạn có thể nhớ được ai là Đại bàng nhỏ, và chiến công của người anh hùng nhỏ tuổi này không? Tôi tin tưởng rằng, cả đời mình các bạn được nghe những bài hát thiếu nhi về Đại bàng nhỏ, đi qua nhiều tượng đài, nhiều con phố mang tên này, thế nhưng chắc các bạn chưa bao giờ tự đặt ra cho mình câu hỏi: Đại bàng nhỏ là ai, và nổi tiếng với chiến công nào. Tôi cũng vậy thôi. Vì thế, mời các bạn cùng tôi làm một chuyến viễn du vào quá khứ. Trong thời đại ngày nay với sự phát triển của Internet điều đó không còn là việc khó khăn.

1968 – Phim hoạt hình “Đại bàng nhỏ”

Một trong những truyền thuyết mới nhất về Đại bàng nhỏ chúng ta được xem là phim hoạt hình Đại bàng nhỏ, sản xuất năm 1968. Đó là một sản phẩm kinh điển của trí tưởng tượng. Khi đang đi thăm Bảo tàng Cách mạng, một em đội viên Đội Thiếu niên của thập kỷ 60 đã lạc vào quá khứ, để cứu “một cậu bé anh hùng, tên là Đại bàng nhỏ” khi Đại bàng nhỏ bị bọn Bạch vệ độc ác đưa đi xử bắn. Đại bàng nhỏ trong phim này là cậu bé Hồng quân thổi kèn tên là Vasily Stepanov. Cậu bé cau có ảm đạm chứ không ngã lòng. Và cậu được một cậu bé cùng lứa tuổi, một đội viên thiếu niên của tương lai cứu thoát, và coi là một người anh hùng.


Đại bàng nhỏ rất ngạc nhiên: Anh hùng gì chứ? Cậ
u hoàn toàn chẳng anh hùng một chút nào, đơn giản là cậu nhận nhiệm vụ từ chỉ huy, mà cậu lại rơi vào tay giặc, chỉ vì con ngựa của cậu bị giết chết… Thật thế, anh hùng gì khi mà bị bọn Bạch vệ mang đi xử bắn? Sau nhiều thử thách và khói lửa, cả hai cậu bé đã thể hiện rõ các phẩm chất anh hùng, cuối cùng thì Đại bàng nhỏ cũng hy sinh, nhưng là một cái chết khác – chết vì một viên đạn lạc trong một cuộc chiến đấu dũng cảm, khi cây kèn trong tay cậu vẫn vang vang. Còn tinh thần bất khuất khi chờ đợi cái chết vì bọn Bạch vệ xử bắn được đội viên thiếu niên của tương lai thể hiện, tuy nhiên cậu này đã trở về lại thời đại của mình đúng vào thời điểm cần thiết. Điều chủ yếu – một dòng chú giải của phim đã thông báo cho người đọc, rằng bộ phim được sản xuất theo cảm hứng từ bài hát “Đại bàng nhỏ” năm 1936.

Bộ phim mang tính hình tượng sâu sắc: Nó kể về việc các em thiếu nhi của tương lai đã thay đổi lịch sử, thay đổi số phận của Đại bàng nhỏ. Điều này không được thể hiện trong nội dung bài hát nổi tiếng nói trên. Và thực tế là như vậy.


Năm 1957 – Phim “Đại bàng nhỏ”

Phim này có thể coi là một mốc sớm hơn trong câu truyện truyền thuyết về Đại bàng nhỏ. Nội dung phim thế này: Năm 1941 tại một làng nhỏ của Ucraina bị phát xít Đức chiếm đóng có một cậu thiếu niên tên là Valia Kotko, tham gia đội quân du kích, được các chiến sĩ du kích gọi là Đại bàng nhỏ. Cậu đã giúp người lớn theo dõi bọn Đức, thu thập vũ khí. Khi bị bọn Đức bao vây, cậu đã tự nổ lựu đạn và hy sinh. Nguyên mẫu của nhân vật này là các em thiếu nhi anh hùng trong Chiến tranh vệ quốc vĩ đại Valia Kotik và Marat Kazei. Một điều rõ ràng, trong Chiến tranh vệ quốc vĩ đại bất cứ thiếu niên anh hùng nào cũng được gọi là Đại bàng nhỏ. Tuy nhiên, mọi cội rễ của biệt danh này đều nằm trong bài hát nổi tiếng Đại bàng nhỏ, ra đời năm 1936.

1936 – Bài hát “Đại bàng nhỏ”

Nhớ lại chủ đề của bài hát, hẳn chúng ta sẽ vô cùng ngạc nhiên khi nhận thấy trong thơ không hề có một chi tiết cụ thể nào hết. Âm nhạc của Victor Belyi, lời thơ của Yakov Shvedov (cũng là tác giả bài thơ “Cô gái da ngăm đen”). Một bài hát buồn, không dành cho trẻ em, trên thực tế là một bài ca vĩnh biệt. Ca sĩ Alexandr Okaemov là người đầu tiên thể hiện bài hát này, nhưng bản ghi âm này hiện không còn giữ được. Bản ghi âm cũ nhất còn lại của ca sĩ V. Politkovsky (http://download.sovmusic.ru/m/orlenok2.mp3)

Орлёнок, орлёнок, взлети выше солнца
И степи с высот огляди!
Навеки умолкли весёлые хлопцы,
В живых я остался один.

Орлёнок, орлёнок, блесни опереньем,
Собою затми белый свет.
Не хочется думать о смерти, поверь мне,
В шестнадцать мальчишеских лет.

Орлёнок, орлёнок, мой верный товарищ,
Ты видишь, что я уцелел.
Лети на станицу, родимой расскажешь,
Как сына вели на расстрел.

Орлёнок, орлёнок, идут эшелоны,
Победа борьбой решена.
У власти орлиной орлят миллионы,
И нами гордится страна.

Thật thế, bài ca này hoàn toàn không hề gợi nhớ đến truyền thuyết về những thiếu niên anh hùng trong bộ phim hoạt hình, mà trong đó ca sĩ Valentina Levko trình bày bài hát bằng giọng ca mềm mại hơn, “nữ tính” hơn, trẻ con hơn (http://download.sovmusic.ru/m32/orlenok.mp3)

Trong bản gốc, người thiếu niên anh hùng ở lứa tuổi 16, khi đó người phụ nữ yêu dấu có thể là mẹ, nhưng hoàn toàn cũng có thể là một cô gái. Cũng có các thảo nguyên và làng mạc, nhưng không hề có một lời nào về cái kèn. Dù một trong hai nhân vật còn sống, nhưng có một người bị xử bắn, và bài ca là lời từ biệt trước cái chết, với hy vọng ở hàng ngàn đội viên thiếu niên – hàng ngàn đại bàng nhỏ, một lúc nào đó sẽ trả thù cho người bị xử bắn hôm nay. Nhưng điều chủ yếu nhất – trong bài hát cũng không nhắc đến, Đại bàng nhỏ là ai. Và nếu đọc kỹ bài thơ thì dường như từ Đại bàng nhỏ ở đây chỉ con chim kiêu hãnh, con vật sẽ tung cánh bay lên. Vậy có thể nguyên mẫu của truyền thuyết này cần phải tìm trong giai đoạn lịch sử sớm hơn nữa chăng?

Trước tiên chúng ta hãy nói đến các hiệu chỉnh muộn hơn đối với bài thơ.

Dấu vết sau chiến tranh của Đại bàng nhỏ

Không khó khăn để nhận ra trong bản ghi âm của Politkovsky (căn cứ vào tạp âm và âm sắc – là bản ghi sớm nhất) thiếu hai đoạn lời mà chúng ta vẫn coi là chuẩn mực trong các bản sau, do P. Kirichek và V.Levko trình bày:

Орлёнок, орлёнок, гремучей гранатой
От сопки солдат отмело.
Меня называли орлёнком в отряде,
Враги называют орлом.

Орлёнок, орлёнок, товарищ крылатый,
Ковыльные степи в огне.
На помощь спешат комсомольцы-орлята –
И жизнь возвратится ко мне.

Hoàn toàn có cơ sở để cho rằng hai đoạn này được thêm vào sau này, sau Chiến tranh vệ quốc. Và chắc là một tác giả khác đã viết chúng, bởi khó có thể tin rằng một nhà thơ tầm cỡ như Shvedov lại bắt vần “гранатой” – “отряде”, diễn tả cảm xúc vụng về kiểu “от сопки солдат отмело” hay “и жизнь возвратится ко мне” (sống lại sau khi bị xử bắn hay sao?) Đồng thời, trong hai đoạn thơ này chúng ta dễ dàng nhận thấy chúng được lèn chặt cái ý tưởng đã quen thuộc với chúng ta, nhưng không hề có trong bài thơ gốc, bài thơ vĩnh biệt trước cái chết. Chúng ta gặp nh
ững chi tiết hiện đại hơn, nào là lựu đạn, lính, các bờ sông dốc đứng(bên sông Amur chăng?), xuất hiện một đội quân nào đó, nơi người ta gọi Đại bàng nhỏ là anh hùng, có vẻ như đã chiến đấu rất lâu, đến mức cả quân thù cũng biết mặt và gọi là Đại bàng nhỏ, thậm chí thêm cả các đoàn viên thanh niên Komsomol vội lên đường cứu người anh hùng. Những chi tiết đó có thể là gì khác, nếu không phải là một sự chắp vá sau chiến tranh nhằm làm rõ hơn bức chân dung?

Dấu ấn Bạch vệ của Đại bàng nhỏ

Trên Internet cũng tồn tại một văn bản khác – lời ca, dường như đầu tiên là của phía Bạch vệ, sau đó mới bị bọn Đỏ khốn kiếp ăn cắp, và viết lại một số chỗ theo nhu cầu của mình, tước hết những chỗ không thích hợp, ví dụ:

Ты видел, орлёнок, как долго терзали
Меня большевистским штыком,
Как били прикладом и много пытали
В чекистских застенках потом.

В разведку я послан своим атаманом,
Ты помнишь, мой друг боевой,
Как тёмною ночью в сраженьи неравном
Убит был мой преданный конь.

Lẽ dĩ nhiên, đây là một văn bản giả mạo. Khác hẳn với tài năng thể hiện trong bài thơ gốc, những đoạn bị coi là “bị xoá» này chỉ là đoạn vè vụng về, kỹ năng làm thơ kém cỏi, rõ là “tác phẩm” của một tay nghiệp dư. Hơn thế, nội dung của nó bị ảnh hưởng nặng nề bởi phim hoạt hình năm 1968: Chỉ có trong phim này cậu bé lên đường làm nhiệm vụ do đội trưởng giao, con ngựa của cậu bị giết v.v… Rõ ràng chẳng ai tin được chuyện bộ phim hoạt hình Xôviết được xây dựng trên cơ sở bài thơ kém cỏi này.

Vậy ai là nhân vật trong bài thơ gốc “Đại bàng nhỏ”?

Theo một trong các giả thuyết, nhà thơ Yakov Shvedov viết bài thơ này cho người bạn của mình, Gerasim Feigin, hy sinh trong trận chiến đấu chấn áp Bạch vệ năm 1921 ở Kronshtadt, khi mới 19 tuổi. Thế tại sao nhân vật trong bài thơ lại mới 16 tuổi? Chính Shvedod đã trả lời: “Các nhà thơ được phép thay đổi hiện thực trong tác phẩm ở mức 10%”. Thật khó tin câu trả lời mang nặng tính chính thức này, và giả thuyết này cũng rất thiếu thuyết phục. Tại sao lại xuất hiện chi tiết người anh hùng bị mang đi xử bắn? Thảo nguyên nào ở Kronshtadt, và Đại bàng nhỏ bay về đâu ở “làng”?

Theo giả thuyết khác, bài hát viết về một người anh hùng hoàn toàn có thật – cậu bé Anatoly Popov-Serafimovich, trong những ngày nổ ra cuộc cách mạng đã cải trang thành một học sinh trung học, thâm nhập vào Kreml vốn đang bị chiếm giữ. Quân Bạch vệ bắt cậu bé và đáng ra cậu đã bị xử bắn, nhưng đã được phía Cận vệ đỏ cứu thoát. Giả thuyết này cũng không thuyết phục, vì trong Kreml lấy đâu ra các làng Kozak, thảo nguyên và những con đại bàng nhỏ.

Tuy thế, tất cả mọi nguồn thông tin đều khẳng định bài hát “Đại bàng nhỏ” được viết năm 1936 riêng cho vở kịch “Khlopchik”, được dàn dựng tại nhà hát Mossoviet Matxcơva theo kịch bản của tác giả M. Daniel nào đó. Theo các thông tin khác, vở kịch được dàn dựng tại Nhà hát thiếu nhi Kharkov, hoặc là Minsk. Và một điểm thú vị khác nữa: Các nguồn thông tin này đều khẳng định bài hát được viết theo nội dung vở kịch.

Ai là nhân vật chính trong vở kịch “Khlopchik”?

Đến đây thì Internet xử sự giống hệt Malchik-Kibalchik: Dứt khoát không khai báo! Tuy thế, Internet đã để lộ ra một vài cuộc phỏng vấn với những hậu duệ của người anh hùng, và họ đã giải thích một vài chi tiết trong nội dung vở kịch.

Trước tiên, Đại bàng nhỏ không phải là người thổi kèn. Đại bàng nhỏ cũng không chiến đấu trong các khu rừng âm u với đội quân du kích, không tấn công vào Kreml và không hy sinh trên mặt băng giá Kronshtadt. Trong đội quân, cậu bé cũng không có biệt danh là Đại bàng nhỏ. Người ta gọi cậu là Khlopchik. Cậu đang học nghề thợ giày ở Belorus (vì thế nên ở đây xuất hiện “làng kozak” và thảo nguyên), giúp đỡ Hồng quân khi họ tiến vào thành phố. Và khi Hồng quân rút đi, thành phố bị quân Bạch vệ Balan chiếm đóng thì cậu lập chiến công: Khi bị tra tấn nhất định không khai tên người chỉ huy đang hoạt động bí mật, nói: “Tôi muốn sống là một người bolshevik một ngàn năm, chứ không muốn làm tên phản bội, dù chỉ một phút”. Và đó cũng là câu nói duy nhất của nhân vật này mà người ta có thể tìm thấy trên Internet. Tuy nhiên, nếu suy nghĩ kỹ một chút, nó có vẻ như một bản dịch không đạt. Rõ ràng, cậu bé muốn nói: “Tôi muốn suốt một ngàn năm sau người ta sẽ nhớ về tôi như một người bolshevik, chứ không muốn trở thành một tên phản bội ngay phút này”. Tuy nhiên, ngay cả cách nói như thế có vẻ cũng chưa rõ ràng lắm.

Kẻ thù chưa kịp giết Khlopchik – Hồng quân đã quay lại kịp thời, và tù nhân nhỏ bé được giải phóng. Nhưng trước đó cậu vẫn phải nằm trong phòng giam tử tù chờ lúc bị đưa đi xử bắn. Tại thời điểm này của vở kịch bài hát Đại bàng nhỏ vang lên – theo kịch bản, là lời vĩnh biệt của cậu bé. Đạo diễn chỉ cần một lời hát thôi, và lời hát này do các tác giả Yakov Shvedov viết thơ và Victor Belyi viết nhạc. Chính trong bài hát này lần đầu tiên vang lên từ Đại bàng nhỏ, một từ không có trong kịch bản.

Các tác giả lấy từ Đại bàng nhỏ từ đâu? Theo một người cháu của nhà thơ, Shvedov nói với Belyi, rằng tình tiết của đoạn này khá giống bài thơ “Người tù” của Pushkin, trong đó tù nhân nhìn từ bên trong ngục, qua chấn song sắt, ra phía bên ngoài, trò chuyện với một con chim Đại bàng. Tuy nhiên, nếu người tù của Pushkin là một người lớn, có Đại bàng là bạn tâm tình, thì với một chú bé 16 tuổi, bạn tâm tình của chú hẳn phải là Đại bàng nhỏ.

Và thế là mọi chi tiết đâu vào đấy cả. Nếu cân nhắc thật kỹ, đúng là chỉ có trong các câu thơ của Pushkin con Đại bàng nhỏ mới trở thành người bạn tâm tình của người tù, tuy trong bài thơ của Pushkin nó cũng là một tù nhân – con chim kiêu hãnh bị giam trong lồng. Ngoài thảo nguyên, những con chim tự do sải cánh mà lại hạ thấp tầm bay để ghé vào trò chuyện với tử tù trước khi hành quyết – chính bạn đọc cũng có thể nhận ra – con chim đó chỉ có thể là loài ăn xác chết. Giả sử nó có thực hiện nguyện ước của người tù, mang tin t
c về làng, thì cũng là chuyến bay sau bữa ăn no nê, sau khi đã móc mắt người chết. Chúng ta thật lòng mong muốn không phải thế, rằng Đại bàng con xuất hiện từ bài thơ của Pushkin, còn cậu bé là người anh hùng Belorus.

Tôi không thể tìm thấy thông tin đoạn nào trong bài thơ nói trên đã được viết trước tiên. Vở kịch thành công vang dội. Ngay sau đó nhà soạn nhạc Victor Belyi đã đề nghị nhà thơ viết tiếp tác phẩm của mình, nói chính xác hơn là sáng tác lại lời bài hát. “Người xem ra khỏi rạp và hát đoạn này. Với họ một đoạn là quá ít. Họ cần cả một bài hát”. Thế là bài hát, mà chúng ta được nghe trong các bản ghi âm sớm nhất, ra đời. Và lập tức trở thành một hit: Ostrovsky và Bljukher khen ngợi, Gaidar hát luôn miệng. Và cả ba người đều khẳng định, dường như bài hát viết về họ, về tuổi thơ chiến đấu xa gia đình của họ.

Về tác giả kịch bản M. Daniel

Việc còn lại cuối cùng là phải kể đôi lời về tác giả kịch bản M. Daniel.
Daniel Mark Naumovich (1900-1940) tên thật là Daniel Meerovich là nhà soạn kịch Liên Xô gốc Do Thái. Ông sáng tác bằng tiếng Idish, trong đó cả vở “Khlopchik” viết về cậu bé thợ giày học việc cũng được viết bằng ngôn ngữ này. Trong nguyên bản tiếng Idish, cậu bé có tên là Zamka Kopach. Năm 1937 vở kịch được dịch sang tiếng Nga, và được dàn dựng tại nhà hát Mossoviet. Nhưng bài hát lại ra đời năm 1936, và năm dàn dựng vở kịch tại Kharkov cũng là 1936, ta có thể mạnh dạn đặt ra một giả thuyết, rằng từ năm 1936 vở kịch này đã được trình diễn đâu đó bằng tiếng Idish, và đoạn lời bài hát đã vang lên trong vở kịch đó cũng là bằng ngôn ngữ này. Bởi thế, nó không được trích dẫn ở đâu cả, và tác giả của nó mau chóng nhận được lời đề nghị “viết lại bài thơ”.

Nhưng còn cây kèn thì ở đâu ra?

Câu hỏi cuối cùng còn lại: Vậy cây kèn từ đâu ra? Bộ phim hoạt hình năm 1968 rõ ràng đã kết hợp hai hình tượng phổ biến về một cậu bé anh hùng – cậu bé dũng cảm chờ cái chết của mình chứ không chịu đầu hàng (không quan trọng trong cuộc chiến tranh nào), và cậu bé thổi kèn/đánh trống – nhân vật chính của nhiều truyền thuyết khác. Trước đó, hai hình tượng này tồn tại và phát triển đồng thời. Bộ phim hoạt hình đã kết hợp hai hình tượng đó vào làm một, với cuộc du hành xuyên thời đại, và sự thay đổi lịch sử, nhưng bài hát thì còn lại, và vang lên không có sự thay đổi nào, trong bất kỳ trường hợp nào.

Cậu bé thổi kèn đầu tiên không hề liên quan đến Đại bàng nhỏ – đó là nhân vật trong bài hát “Chú bé đánh trống”, bị thương vì một viên đạn của quân thù, và đã không kịp hát hết bài. (Năm 1930, lời thơ Mikhail Shvedlov, nhạc V.Vallrot). Và nếu như ai đó trong chúng ta cho rằng cậu bé đánh trống trong bài hát này chết vì một viên đạn của quân Đức, thì chúng ta đã hoàn toàn đúng. Bởi đó là một cậu bé người Đức. Tác giả bài thơ nguyên gốc là một nhà thơ Đức. Bởi vì đây là bản dịch bài hát Đức được tác giả người Đức V.Vallrot viết năm 1925. Nhịp điệu và nội dung bài hát chẳng hề giống một lời từ biệt cho cậu bé đánh trống – đó là một bài hát cách mạng Đức, viết về anh lính kèn trẻ tuổi Fritz Vaineker, bị cảnh sát giết. Chúng ta không hiểu tại sao trong bản dịch “người thổi kèn” lại biến thành “cậu bé đánh trống”. Có lẽ, đó chính là cái 10% sai lệch mà “nhà thơ có quyền đưa vào tác phẩm”, đơn giản bởi vì phải ép vần mà thôi.

Kết luận:

Nhân vật Đại bàng nhỏ của chúng ta là kết quả một sự pha trộn thật đáng ngạc nhiên các câu chuyện về các nhân vật thiếu niên anh hùng, cả cậu bé Zamka Kopach, cả cậu bé Fritz Vaineker – người lính kèn vui vẻ trong cách mạng Đức. Và sự pha trộn này đã mang lại một trong những hình tượng rực rỡ nhất của Liên Xô về một cậu bé thổi kèn dũng cảm trong một đội quân lớn, anh dũng chiến đấu và hy sinh cả cuộc đời mình cho đất nước. Và dù không ai có thể nói chắc Đại bàng nhỏ là ai, và chiến công của Đại bàng nhỏ ra sao, vẫn có biết bao nhiêu tượng đài được dựng lên trên khắp đất nước, rất nhiều phố, máy bay, trại hè thiếu nhi, khách sạn, núi, sông, đèo, thậm chí cả các ngôi sao, và xe đạp dành riêng cho trẻ em, được mang tên người anh hùng này.

Còn kết luận của câu chuyện kỳ lạ này, thật là đơn giản: Lời ca có thể thay đổi, nhưng âm nhạc mới là quyết định.


Thư ngỏ gửi tất cả các bạn (về bản dịch bài thơ “Ba phút sự thật”)

January 2, 2008

Thư ngỏ gửi tất cả mọi người

Đầu năm mới 2008 Tykva chúc các bạn một năm mới hạnh phúc, nhiều niềm vui, sức khoẻ và thành đạt. Tykva dành lời chúc tốt đẹp nhất đến các bạn có tên trong friend list của mình, và lời chúc năm mới chân thành cho tất cả các bạn đọc ghé vào blog của Tykva.

Thật là không phải nếu khai bút và viết entry đầu tiên như thế này, nhưng Tykva buồn tới mức phải viết…

Số là, tại blog cá nhân của bác Phan Chí Thắng ngày 30 tháng 12 năm 2007 có đăng bản dịch bài thơ “Ba phút sự thật” của E. Evtushenko

http://pcthang.vnweblogs.com/post/6868/44039/tho-dich/than-gui-nha-tho-ngo-minh.html#comments

Bác Phan Chí Thắng viết:

“Tôi không biết nhà thơ Phùng Quán và nhà thơ Ngô Minh đã đọc bản dịch nào của bài thơ “Ba phút sự thật”. Riêng tôi chưa thấy bản dịch nào ra tiếng Việt bài thơ này làm cho mình ưng ý.

Dành trọn ngày chủ nhật cuối cùng trong năm, tôi ngồi dịch thật cẩn thận bài thơ “Ba phút sự thật” của E. Evtushenko, xin tặng nhà thơ Ngô Minh! Bởi anh tuy không sinh ra ở Huế nhưng luôn được coi là nhà thơ của Huế, quê tôi!”

Việc một văn bản gốc, nhất là một bài thơ hay, được nhiều người dịch là chuyện rất bình thường, Tykva cùng với các bạn của mình thường cùng nhau dịch và post lên forum NNN (http://diendan.nuocnga.net/index.php) – chúng tôi đã cùng nhau dịch rất nhiều bài thơ từ nguyên gốc tiếng Nga như thế, và post lên forum để cùng chia xẻ.

Tuy nhiên, bản dịch bài thơ “Ba phút sự thật” của dịch giả Phan Chí Thắng lại khiến Tykva rất phiền lòng. Vấn đề là ở chỗ bản dịch này quá giống bản dịch của Tykva đã post trước đó hơn 1 năm (http://www.nuocnga.net/forum/viewtopic.php?t=2578 lúc 06 /10 /2006 3:44 pm)

Đây là bản dịch Tykva khuân sang diễn đàn mới http://diendan.nuocnga.net/showthread.php?p=3882

Để tiện cho bạn đọc so sánh, Tykva xin post lên đây cả hai bản dịch:

Tykva thấy không cần phải nói gì thêm.

Cảm ơn các bạn đã bỏ thì giờ đọc entry này


Я поздравляю Солнце с Днем Рождения!

December 27, 2007

Bài thơ này của @@@ tức Kostia người Lugansk (Ucraina) tặng tớ nhân sinh nhật 27 tháng 12. Tớ chẳng muốn dịch tí nào. Thôi các bạn đọc tạm nguyên bản. Bao giờ hết ngượng thì tớ dịch :D

Я поздравляю Солнце с Днем Рождения! NQH

Я поздравляю Солнце с Днем Рождения!
Забавно это, что еще сказать?..
Тебе и мне оно над нами светит.
От всей души хочу я пожелать

Здоровья Солнцу – чтоб зимой холодной
Светило, наполняя светом мир,
Удачи также – в деле благородном,
И счастья – до космических глубин.

В далеком чистом ясном синем небе
Оно живет загадочной звездой,
Тебе и мне оно над нами светит
Забыв про сон, усталость и покой…

Я поздравляю Солнце с Днем Рождения!
Я так хочу – чтоб миллиарды лет
Всем тех, кто ходит по планете
Светил его прекрасный нежный свет.

Смотрю на небо – вижу Солнце
Но если б я представить только смог
Что это Солнце ведь на самом деле
В саду волшебном сказочный цветок.

Что это Солнце ведь на самом деле
Река – та ,что подарит свежесть в зной,
Земля – дарующая жизнь растениям,
Луна – пьянящая сама собой…

Весна – что гонит в шею зиму
И ласточка парящая вдали.
Волна на море бесконечно синем
Что разбивается о берег от Любви…

Будильник звонкий – что разбудит утром
Не даст проспать такой прекрасный день.
Стрела летящая сквозь воздух с пением,
Которая всегда достигнет цель…

Молчание – в тени больших деревьев
Покой – в котором счастлива душа,
Дождинка с неба прилетевшая на землю
И смех ребенка, его первый шаг…

Желаю тебе быть всегда любимой
Любить и никогда не унывать…
Я поздравляю Солнце с Днем Рождения!
Забавно это, что еще сказать?..

27.12.07


Túi, bút… và kính

September 10, 2007

1. Mình đi học lớp vỡ lòng, mẹ cho một cái túi vải đeo bên vai. Cái túi này mẹ lấy một cái quần kaki cũ của bố, chọn lấy những chỗ vải còn tốt, dùng cái bảng đen đo kích thước để cắt rồi ngồi khâu tay đến tận khuya. Nó vừa đủ để đựng một cái bảng đen, quyển sách Học vần, hai quyển vở mỏng và một cái bút chì.

Sang nửa năm học sau thì cái bút chì được thay bằng một cái bút có quản bằng sắt tây, cắm một cái ngòi thép. Viết được mấy chữ là phải chấm mực. Học sinh đi học phải cầm theo cái lọ mực cải tiến cho khỏi đổ. Mẹ mua từng gói mực khô dẻo quánh, pha cho mình đem theo đến lớp. Ngòi bút thì có nhiều loại, nhưng được ưa chuộng nhất là loại ngòi con tôm hay bụng chửa gì đó, mình quên rồi… Những cái quản bút hồi ấy cũng không còn giữ được.

Cứ mỗi năm mình lên một lớp. Mỗi năm mẹ lại may cho một cái túi vải rộng hơn, từ những cái quần kaki cũ của bố… Không nhớ từ lúc nào mẹ xin thuốc tím của các cô bên Viện Hoá, pha thành mực cho mình viết. Thuốc tím nguyên chất, tan hết trong nước, không có cặn, màu tím tươi đẹp tuyệt…

2. Mình lên lớp bốn thì thằng cu em đi học vỡ lòng. Kể từ năm ấy mỗi năm mẹ phải may hai cái túi, sắm hai cái quản bút và mua trữ sẵn rất nhiều ngòi bút.

3. Lên lớp năm, mình đi học mang sách vở trong một cái cặp cũ của bố, có cái bút Trường Sơn, cái bút máy đầu tiên trong đời mình. Và cùng với cái bút máy là đặc quyền dành cho học sinh cấp II – được phép viết bằng mực xanh. Nhưng em mình vẫn viết mực tím, mẹ vẫn phải pha. Mực tím của mẹ pha vẫn trong veo, không có cặn, viết bút máy cũng tốt chán. Mình viết bút máy nhưng vẫn dùng mực tím, cho nên lỡ hôm nào quên hút mực thì chỉ có nước ngồi khóc vì chẳng xin ai được…

4. Lên lớp bảy, trong cặp sách của mình có thêm cái bao kính – thôi mình chả phải kể bao nhiêu những tủi cực vì sự xuất hiện của nó. Mình vẫn dùng cái bút máy Trường Sơn từ hồi lớp năm… Từ đây trong túi hay cặp sách của mình luôn có bút và kính.

5. Vào lớp tám, mình đi học nội trú. Mẹ cho mình cái bút Hồng Hà cũ của mẹ, mình rút thăm được tiêu chuẩn mua thêm một cái bút Trường Sơn. Hai cái bút viết hai màu mực khác nhau. Rất tiện để làm toán, vẽ hình và viết linh tinh đủ mọi thứ vào giấy nháp. Mình không thể nhớ được thời kỳ này mình dùng cặp sách gì, hình như là không có cặp sách, vì dãy nhà mình ở chỉ cách dãy phòng học có một khoảng sân thôi, mình ôm sách vở trong tay, không có cặp.

6. Vào đại học, mình được tặng một cái bút Kim Tinh rất oách. Vì thói quen từ bé và vì ở Liên Xô rất sẵn mực tím, cho nên mình viết mực tím. Đẹp cực, và không đụng hàng… Cái bút Hồng Hà mực đỏ mình cất ở nhà, không mang theo thường xuyên trong túi vì không cần nữa. Mình vẫn không có loại túi cố định nào, đôi khi dùng một cái túi nilông in hoa sặc sỡ, loại dùng để đựng hàng, đựng sách vở khi đi học.

7. Tốt nghiệp đại học, mình vẫn không thể chia tay được với hai cái bút có hai màu mực. Nhưng vì cái bút Hồng Hà đã quá cũ, nên bị hỏng ngòi. Mình đành xếp nó vào trong hộp. Mình được tặng một cái bút bi Parker mạ vàng xinh xắn, đẹp tuyệt vời. Viết hết mực thì mua ruột khác thay, nhưng vì mình không thích bút bi lắm cho nên có khi ba hay bốn năm mới phải thay ruột nó một lần.

Mình cắt đôi một cái khăn vải mang từ Nga về, may thành một cái túi đi làm rất diêm dúa, có quai đeo dài… Trong cái túi sặc sỡ ấy hai cái bút, và cái bao kính là không bao giờ thiếu. Những thứ khác như đồ trang điểm, máy ghi âm, máy ảnh hay gần đây, điện thoại di động với lại máy nghe nhạc Mp3 chỉ là đồ vãng lai…

8. Lâu quá rồi, vẫn chỉ có bút và bao kính là những thứ không thể thiếu trong túi. Có điều, bây giờ mình dùng túi da hàng hiệu, vẫn cái bút Kim Tinh (mực tím), nhưng đã có thêm một cái hiệu Mont Blanc (mực ống màu đen) nên mình lại cất cái bút bi Parker vào hộp cùng với cái bút Hồng Hà cũ của mẹ ngày xưa. Trong túi bây giờ không phải có một, mà là hai cái bao kính. Thêm một cặp kính lão từ hồi đầu năm rồi.

9. Ngày hôm nay mình lang thang mấy hàng văn phòng phẩm mua các thứ cho thằng Bảo đi học mới lẩn thẩn ngồi nhớ lại từng cái bút, cái cặp, cái túi của mình ngày xưa. Mình gặp may, mua được một cái bút Trung Quốc, có cái ngòi vừa khít với cái bút Hồng Hà cũ. Về nhà, mình thay cái ngòi mới sang cái bút cũ, và thở dài…

Ngày xưa, học sinh chúng mình phải bắt thăm để chia nhau mấy cái bút Trường Sơn, còn bây giờ mình mua cả một cái bút Trung Quốc mới tinh để lấy ngòi thay vào cái bút cũ. Mình sẽ cất cái bút Mont Blanc để dùng cái bút Hồng Hà mới được thay ngòi.

10. Lẩn thẩn nghĩ mãi làm gì, dấu hiệu của tuổi già đấy….


Tử đinh hương, hoa tím yêu thương…

August 15, 2007

V. Popov và N. Popova

Như chiếc bóng lặng thầm anh theo em khắp nơi,
Bên nhau trên ghế đá, ánh mắt nhìn đắm đuối.
Như hoa tím mùa xuân, tóc em bồng bềnh trôi.
Vì anh quá rụt rè – mình mãi chẳng thành đôi.

Ôi hoa tím yêu thương, hoa tàn chẳng đúng thời,
Đừng tàn héo theo hoa, còn mãi tình đơn phương.

Từ chiếc ghế em ngồi anh đi theo người khác.
Vẫn những chuyện vẩn vơ, vẫn những hạt hướng dương
Các chàng trai hứa hẹn tặng em cả thiên đường,
Mất anh em chẳng buồn, em cũng chẳng vấn vương.

Hoa tàn chẳng đúng thời, ôi hoa tím yêu thương,
Còn mãi tình đơn phương. Đừng tàn héo hoa ơi.

Thời gian vùn vụt bay, cuộc đời cứ thế trôi
Ghế đá xưa ta ngồi nay lấp trong cỏ dại
Chín chắn hơn nhiều, em sẵn sàng đánh đổi
Tất cả các chàng để giữ mãi anh thôi.

Ôi hoa tím yêu thương, hoa tàn chẳng đúng thời,
Đừng tàn héo theo hoa, còn mãi tình đơn phương.

Hoa tàn chẳng đúng thời, ôi hoa tím yêu thương,
Theo anh em lạc bước, ôi mối tình đơn phương.

Ах, сирень-сиренюшка…

В.Попов, Н.Попова

Пареньком застенчевым ты ходил за мной
Сядем на скамеечку, взгляд такой родной.
Я ж была кудрявая, что весной сирень
Только ты не пара мне – робкий, словно тень.

Ах, сирень-сиренюшка, завяла безо времюшка
Безответная любовь, не завять бы мне с тобой.

А с моей скамеечки ты ушел к другой
Вот такие семечки, разговор пустой
Ухажеры толпами обещали рай
Мне ль тужить-печалиться, только выбирай.

Ах, сирень-сиренюшка, завяла безо времюшка
Безответная любовь ,не завять бы мне с тобой.

Пролетело времечко, жизнь взяла свое
И в саду скамеечка поросла быльем
Мне бы кудри прежние, мудрость лет шальных
На тебя сменила б я всех бы остальных.

Ах, сирень-сиренюшка, завяла безо времюшка
Безответная любовь ,не завять бы мне с тобой.

Ах, сирень-сиренюшка, завяла безо времюшка
Безответная любовь заблудились мы с тобой.


V. I. Dal – Sống và phục vụ Tổ quốc

August 10, 2007

Vladimir Dal sinh ngày 10 tháng 11 năm 1801 tại thành phố Lugansk (Ukraina) trong một ngôi nhà nhỏ ở khu phố của những người công nhân nhà máy đúc. Tuổi thơ của ông đã trôi qua ở đây.

Cha ông, Iohan Khristian Dal là một nhà bác học gốc người Đan Mạch, thành thạo rất nhiều ngôn ngữ. Bà Maria mẹ ông là người Đức, bà ngoại ông Maria Ivanovna Freitag vốn là một người phiên dịch chuyên nghiệp.

Khi tốt nghiệp trường thiếu sinh quân ông từng phục vụ trong Hạm đội Biển Đen, sau đó được nâng cấp và chuyển đến Hạm đội Baltic. Tuy nhiên nền giáo dục mà ông được hưởng từ thời thơ ấu cùng với trí thông minh ham hiểu biết đã thúc giục ông tiếp tục con đường học vấn của mình. Rời bỏ quân đội, ông thi vào khoa y trường ĐHTH Derpt, nơi có một đội ngũ giáo sư rất nổi tiếng. Các bạn học cùng thời với ông có những bác sĩ lừng danh như nhà phẫu thuật N. Pirogov, F. Inozemtsev, bác sĩ nội khoa G. Sokolsky, nhà sinh lý học A. Filomafitsky và A. Zagorsky.

Xuất sắc bảo vệ luận án tiến sĩ trước hạn, Dal tham gia vào chiến tranh Nga-Thổ (1828-1829), cùng với quân đội Nga vượt Balcan, chữa chạy cho thương bệnh binh trong các trạm quân y dã chiến và trực tiếp tham gia chiến đấu. Ông thể hiện mình là một bác sĩ phẫu thuật tài năng, được Pirogov khen ngợi.

Với các huân huy chương được tặng thưởng cho công trạng trong chiến tranh, ông trở thành người lãnh đạo Viện quân y Peterburg, nổi tiếng là một bác sĩ giỏi của thành phố.

Sự nghiệp y học chỉ là một phần trong hoạt động của Dal. Ông còn là một nhà ngôn ngữ học kiệt xuất, tác giả cuốn “Từ điển giải nghĩa từ mang tên mình, một nhà văn nổi tiếng với bút danh Kazak Lugansky, một nhà văn hóa uyên bác. Vào thập kỷ 30-40 của thế kỷ 19 ông là một trong những nhà văn phong tục rất được ưa chuộng, tác giả 100 ghi chép về cuộc sống Nga, được đăng tải trên nhiều báo và tạp chí thủ đô, sau đó trở thành 2 tập trong toàn tập các tác phẩm của ông.

Những hiểu biết uyên thâm về cuộc sống đương thời có ảnh hưởng sâu sắc đến ngòi bút của ông. Không một ai trong số các nhà văn thế kỷ 19 lại đi nhiều nơi trên đất Nga như Dal. Những phẩm chất cá nhân của ông khiến ông thu hút được cảm tình của những người ông gặp trên đường đời. Ông giao tiếp với Pushkin, Gogol, Nekrasov, Turgenev, Zhukovsky, Odoevsky, Lazhechnikov, kết bạn và trao đổi thư từ với Shevchenko, tham gia vào cuộc vận động trả lại tự do cho nhà thơ (rất tiếc về sau tình bạn của họ chấm dứt do nhiều bất đồng trong quan điểm).

Những trang quan hệ giữa Dal và Pushkin rất có ý nghĩa đối với hậu thế. Dal đã chia xẻ những khó khăn nhọc nhằn trong các cuộc ngao du trên các con đường Nga cùng với nhà thơ vĩ đại. Họ đã cùng thăm những căn cứ địa của cuộc khởi nghĩa nông dân do Pugachev lãnh đạo. Không loại trừ khả năng chính Pushkin là người đưa ra gợi ý cho Dal thực hiện công trình khoa học của đời mình, cuốn “Từ điển giải nghĩa tiếng Nga”. Vô cùng thích thú và khâm phục các truyện cổ tích do Dal kể, Pushkin đã tặng bạn bản thảo viết tay một trong các truyện cổ tích của mình, với lời đề tặng: “Người kể chuyện cổ tích Alexander Pushkin tặng người kể chuyện cổ tích Kazak Lugansky”. Cho tới nay, rất ít người biết câu chuyện cổ tích mà đứa trẻ nào cũng thuộc về con gà mái mơ là tác phẩm của nhà văn Kazak Lugansky (Dal).

Trong những ngày tháng giêng đau đớn năm 1837, là một người bạn thân, bác sĩ V. Dal là người đã chữa chạy vết thương cho Pushkin. Chính Dal là người đã nghe nhà thơ vĩ đại trăng trối: “Cuộc đời đã hết…”. Ông được Pushkin tặng chiếc áo khoác ngoài bị Dantes bắn thủng cùng với chiếc nhẫn hộ mệnh của mình. Dal cũng tham gia quá trình giải phẫu tử thi, là người ký biên bản pháp y, trong đó đưa ra kết luận về nguyên nhân gây nên cái chết của nhà thơ Nga vĩ đại. Ông cũng để lại một tác phẩm văn xuôi rất giàu chất thơ và có giá trị văn học lớn – ghi chép về những giờ cuối cùng trong cuộc đời Pushkin.

Kết quả nghiên cứu khoa học của Dal được thể hiện trong hai cuốn sách giáo khoa “Thực vật học” và “Động vật học”.

Không thể không nhắc đến công lao của Dal với tư cách một nhà nhân chủng học. Ông nổi tiếng trong lĩnh vực này với các ghi chép mô tả chi tiết các tộc người vùng Hạ Ural và Kazakhstan.

Cuốn “Từ điển giải nghĩa tiếng Nga” của V.Dal là một tập hợp các hiểu biết về đời sống, phong tục, văn hóa dân gian vĩ đại, là sự nghiệp của cả đời ông. Suốt nửa thế kỷ Dal kiên trì thu thập, giải nghĩa và tìm ví dụ minh hoạ cho gần 200 ngàn từ tiếng Nga, và trên 37 ngàn câu thành ngữ tục ngữ của dân tộc này. Đồng thời, ông vẫn phục vụ quân đội, chữa bệnh, nghiên cứu khoa học, và sáng tác văn học!

Cuốn từ điển được toàn xã hội Nga đánh giá rất cao, và tác giả của nó được tặng phần thưởng cao quý mang tên Lomonosov.

Cho đến khi từ điển được hoàn thành thì sức khoẻ của Dal đã suy kiệt. Thói quen lao động căng thẳng đột ngột bị dứt bỏ đã có ảnh hưởng xấu đến nhà bác học, và ông qua đời ngày 22 tháng 9 năm 1872. Ông yên nghỉ tại nghĩa trang Vagankovsky ở Maxcơva.


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.