Eвгений Евтушенко — К. Шульженко

Eвгений Евтушенко ——————————————————————- К. Шульженко А снег повалится, повалится… и я прочту в его канве, что моя молодость повадится опять заглядывать ко мне. И поведет куда-то за руку, на чьи-то тени и шаги, и вовлечет в старинный заговор огней, деревьев и пурги. И мне покажется, покажется по Сретенкам и Моховым, что молод не был я пока еще, а только буду молодым. И ночь завертится, завертится и, как в воронку, втянет в грех, и моя молодость завесится со мною снегом ото всех. Но, сразу ставшая накрашенной при беспристрастном свете дня, цыганкой, мною наигравшейся, оставит молодость меня. Начну я жизнь переиначивать, свою наивность застыжу и сам себя, как пса бродячего, на цепь угрюмо посажу. Но снег повалится, повалится, закружит все веретеном, и моя молодость появится опять цыганкой под окном. А снег повалится, повалится, и цепи я перегрызу, и жизнь, как снежный ком, покатится к сапожкам чьим-то там, внизу. 1966 Евгений Евтушенко. Ростов-на-Дону: Феникс, 1996.

Evgeni Evtushenko ——————————————- Tặng K. Shulzhenko Tuyết cứ rơi hoài, rơi mãi… Trên tuyết tôi đọc thấy lời, Tuổi trẻ của tôi trở lại, Bên tôi như chưa muốn rời. Và cầm tay tôi dẫn dụ, Theo bóng ai, bước chân ai, Vào cuộc chuyện trò xưa cũ, Của lửa, cây và tuyết rơi. Và tôi tưởng đến cái thời Tôi đi dọc theo các phố, Cái ngày tôi còn chưa trẻ, Mà tôi chỉ sắp trẻ thôi. Và đêm cứ trôi, cứ trôi Kéo ta vào vòng lầm lỗi, Để mặc tuổi trẻ của tôi, Theo tuyết quay cuồng nơi nơi. Rồi trở thành cô gái đẹp Son phấn rực giữa ban ngày, Bên tôi chán chê mê mỏi, Rồi đi lúc nào chẳng hay. Đời mình tôi tự đổi thay, Xấu hổ vì ngây ngô quá, Tự mình, khác nào con chó Tròng xích lên cổ mà ngồi. Còn tuyết cứ rơi, cứ rơi, Quay như bánh xe kéo sợi, Cô nàng của tôi trở lại, Dưới cửa sổ thiết tha mời. Còn tuyết cứ rơi, cứ rơi, Thôi cô em ạ, chờ tôi Dứt xích, lăn như nắm tuyết Dưới gót ai nơi xa xôi. 1966 Евгений Евтушенко. Ростов-на-Дону: Феникс, 1996.

ИДУТ БЕЛЫЕ СНЕГИ – Евгений Евтушенко

Nhân đọc bài của bạn Nthach viết về Babi Yar, mình nhớ đến Evtushenko, và chọn bài thơ này để dịch. Bài này đọc cũng được, tuy mình có cảm giác tác giả hơi lên gân chút xíu, chút xíu thôi…

ИДУТ БЕЛЫЕ СНЕГИ Евгений Евтушенко Идут белые снеги, как по нитке скользя… Жить и жить бы на свете, но, наверно, нельзя. Чьи-то души бесследно, растворяясь вдали, словно белые снеги, идут в небо с земли. Идут белые снеги… И я тоже уйду. Не печалюсь о смерти и бессмертья не жду. я не верую в чудо, я не снег, не звезда, и я больше не буду никогда, никогда. И я думаю, грешный, ну, а кем же я был, что я в жизни поспешной больше жизни любил? А любил я Россию всею кровью, хребтом - ее реки в разливе и когда подо льдом, дух ее пятистенок, дух ее сосняков, ее Пушкина, Стеньку и ее стариков. Если было несладко, я не шибко тужил. Пусть я прожил нескладно, для России я жил. И надеждою маюсь, (полный тайных тревог) что хоть малую малость я России помог. Пусть она позабудет, про меня без труда, только пусть она будет, навсегда, навсегда. Идут белые снеги, как во все времена, как при Пушкине, Стеньке и как после меня. Идут снеги большие, аж до боли светлы, и мои, и чужие заметая следы. Быть бессмертным не в силе, но надежда моя: если будет Россия, значит, буду и я. 1965

TUYẾT TRẮNG RƠI Evgeny Evtushenko Tuyết trắng theo nhau rơi Như trượt theo sợi chỉ… Ước được sống mãi thôi, Nhưng, chắc là không thể. Bao linh hồn ai đó Tận phía xa tan rồi, Giống y như tuyết trắng Từ đất bay lên trời. Tuyết trắng lấp lánh rơi… Đến lúc tôi giã biệt. Chẳng hy vọng trường sinh, Không buồn vì phải chết. Không tin chuyện thần kỳ Không phải sao hay tuyết, Cuộc đời này tôi biết Không trở lại bao giờ. Nên tôi thường trăn trở Tôi là ai một thời, Cái gì tôi yêu nhất, Hơn tình yêu cuộc đời? Tôi yêu đất nước tôi Với cả dòng máu đỏ – Những dòng sông nước tràn, Và khi băng giá phủ, Yêu những ngôi nhà gỗ, Rừng thông bạt ngàn xa, Pushkin với Stenka, Các cụ ông, cụ bà. Nếu có gì trắc trở, Tôi cũng không buồn nhiều Bao gian truân tôi vượt, Vì nước Nga thân yêu. Và tôi luôn hy vọng (Lo lắng âm thầm thôi) Có một phần nhỏ nhoi Cho nước Nga tôi góp. Dù nước Nga có thể, Quên tôi thật dễ dàng, Nhưng cầu trời hãy để Nước Nga vĩnh viễn còn. Tuyết trắng cứ mãi rơi Như muôn đời vẫn thế, Thời Stenka, Pushkin Nhiều đời sau tôi nữa. Màn tuyết dày thêm mãi, Trắng đến mức nhói đau, Mọi dấu vết để lại Lấp dưới lớp tuyết sâu. Biết mình không bất tử, Tôi hy vọng sau này Nước Nga mãi còn đây, Nghĩa là tôi còn đó. 1965

Thư ngỏ gửi tất cả các bạn (về bản dịch bài thơ “Ba phút sự thật”)

Thư ngỏ gửi tất cả mọi người

Đầu năm mới 2008 Tykva chúc các bạn một năm mới hạnh phúc, nhiều niềm vui, sức khoẻ và thành đạt. Tykva dành lời chúc tốt đẹp nhất đến các bạn có tên trong friend list của mình, và lời chúc năm mới chân thành cho tất cả các bạn đọc ghé vào blog của Tykva.

Thật là không phải nếu khai bút và viết entry đầu tiên như thế này, nhưng Tykva buồn tới mức phải viết…

Số là, tại blog cá nhân của bác Phan Chí Thắng ngày 30 tháng 12 năm 2007 có đăng bản dịch bài thơ “Ba phút sự thật” của E. Evtushenko

http://pcthang.vnweblogs.com/post/6868/44039/tho-dich/than-gui-nha-tho-ngo-minh.html#comments

Bác Phan Chí Thắng viết:

“Tôi không biết nhà thơ Phùng Quán và nhà thơ Ngô Minh đã đọc bản dịch nào của bài thơ “Ba phút sự thật”. Riêng tôi chưa thấy bản dịch nào ra tiếng Việt bài thơ này làm cho mình ưng ý.

Dành trọn ngày chủ nhật cuối cùng trong năm, tôi ngồi dịch thật cẩn thận bài thơ “Ba phút sự thật” của E. Evtushenko, xin tặng nhà thơ Ngô Minh! Bởi anh tuy không sinh ra ở Huế nhưng luôn được coi là nhà thơ của Huế, quê tôi!”

Việc một văn bản gốc, nhất là một bài thơ hay, được nhiều người dịch là chuyện rất bình thường, Tykva cùng với các bạn của mình thường cùng nhau dịch và post lên forum NNN (http://diendan.nuocnga.net/index.php) – chúng tôi đã cùng nhau dịch rất nhiều bài thơ từ nguyên gốc tiếng Nga như thế, và post lên forum để cùng chia xẻ.

Tuy nhiên, bản dịch bài thơ “Ba phút sự thật” của dịch giả Phan Chí Thắng lại khiến Tykva rất phiền lòng. Vấn đề là ở chỗ bản dịch này quá giống bản dịch của Tykva đã post trước đó hơn 1 năm (http://www.nuocnga.net/forum/viewtopic.php?t=2578 lúc 06 /10 /2006 3:44 pm)

Đây là bản dịch Tykva khuân sang diễn đàn mới http://diendan.nuocnga.net/showthread.php?p=3882

Để tiện cho bạn đọc so sánh, Tykva xin post lên đây cả hai bản dịch:

Tykva thấy không cần phải nói gì thêm.

Cảm ơn các bạn đã bỏ thì giờ đọc entry này

BA PHÚT SỰ THẬT

Có một chàng trai tên là Mansana
Mắt trong veo như suối nguồn buổi sáng,
Hồn nghệ sĩ ồn ào như căn phòng áp mái
Nơi chim câu, ghita với hội họa sống chung.

Mansana thích những bắp ngô non,
Yêu dã cầu, trẻ con, chim chóc và cây cối
Đã không ít lần trái tim anh đập vội
Vì mắt ai vô tình liếc dưới hàng mi.

Dù ngoại hình vẫn giống một thiếu niên
Nhưng tâm hồn Mansana chín chắn,
Với những kẻ đạo đức giả và dối trá,
Anh nghiệt ngã nghiêm túc khác thường.

Mà dối trá ở Cuba thì vô cùng trắng trợn
Khắp các toà nhà công sở tràn lan,
Dối trá ngự trên xe riêng tổng thống,
Và ngả ngốn như chủ nhân đích thực.

Dối trá đầy khắp các trang nhật báo
Và bắt đầu từ sáng tinh sương
Lẫn trong các chương trình ca nhạc
Dối trá thét gào trên loa phóng thanh.

Và thế là chàng trai Mansana
Không vì vinh quang, đơn giản vì sự thật,
Mà anh muốn toàn Cuba được biết,
Cùng với các bạn mình chiếm đài phát thanh!

Vào phòng cách âm tay lăm lăm khẩu súng
Giật mic từ tay nữ ca sĩ thính phòng,
Bằng tiếng nói Cuba, niềm tin và dũng cảm
Anh nói sự thật với nhân dân.

Ba phút! Chỉ có ba phút thôi!
Tiếng súng vang. Sau đó là tĩnh lặng
Viên đạn của Batista đã trở thành dấu chấm
Hết câu. Dù anh còn nói dở dang

Rồi nhạc rock-n-roll lại vang vang…
Còn anh đã trở thành bất khuất
Mang đời mình đổi lấy ba phút cho sự thật
Anh ngã xuống hạnh phúc ngời gương mặt trẻ thơ…

Tôi muốn nói với thanh niên toàn thế giới!
Bất cứ đất nước nào dối trá vẫn hoành hành,
Khi báo chí nói dối không mệt mỏi –
Hãy nhớ gương Mansana, các bạn ơi!

Sống như anh – đừng mải miết chơi bời
Đối mặt với cái chết, quên tiện nghi êm ấm,
Nói sự thật, dù chỉ trong ba phút!
Chỉ ba phút thôi!
Rồi bị giết cũng cam lòng!

1962

ТРИ МИНУТЫ ПРАВДЫ

Посвящается памяти кубинского
национального героя Хосе Антонио
Эчеварилья. Подпольная кличка его
была “Мансана”, что по-испански
означает “яблоко”.

Жил паренек по имени Мансана
с глазами родниковой чистоты,
с душой такой же шумной, как мансарда,
где голуби, гитары и холсты.

Любил он кукурузные початки,

любил бейсбол, детей, деревья, птиц
и в бешеном качании пачанги
нечаянность двух чуд из-под ресниц!

Но в пареньке по имени Мансана,
который на мальчишку был похож,
суровость отчужденная мерцала,
когда он видел ханжество и ложь.

А ложь была на Кубе разодета.
Она по всем паркетам разлилась.
Она в автомобиле президента
сидела, по-хозяйски развалясь.

Она во всех газетах чушь порола
и, начиная яростно с утра,
порой, перемежаясь с рок-н-роллом,
по радио орала — в рупора.

И паренек по имени Мансана
не ради славы — просто ради всех,
чтоб Куба правду все-таки узнала,
решил с друзьям взять радиоцентр!

И вот, туда ворвавшись с револьвером,
у шансонетки вырвав микрофон,
как голос Кубы, мужество и вера,
стал говорить народу правду он.

Лишь три минуты! Три минуты только!
И — выстрел. И — не слышно ничего.
Батистовская пуля стала точкой
в той речи незаконченной его.

И снова рок-н-ролл завыл исправно…
А он, теперь уже непобедим,
отдавший жизнь за три минуты правды,
лежал с лицом счастливо-молодым…

Я обращаюсь к молодежи мира!
Когда страной какой-то правит ложь,
когда газеты врут неутомимо, —
ты помни про Мансану, молодежь.

Так надо жить — не развлекаться праздно!
Идти на смерть, забыв покой, уют,
но говорить — хоть три минуты — правду!
Хоть три минуты!
Пусть потом убьют!

1962