Cô em đánh vỡ bình… – hai bài thơ ba bản dịch

Bản dịch này là kết quả vụ đọc và dịch thơ năm phút cùng với Nina.

Alexander Pushkin

Bức tượng vườn thượng uyển

Nhỡ tay làm rớt bình đầy,
Bình va phải đá vỡ ngay mất rồi,
Chỉ còn một mảnh nhỏ nhoi
Cô em ngồi đấy buồn thôi là buồn.

Ồ sao kỳ diệu, nước tràn,
Từ chiếc bình vỡ mãi còn trào tuôn.
Vĩnh hằng nước chẳng cạn nguồn
Vĩnh hằng nhìn nước em buồn ngẩn ngơ.

Bonus một bản dịch nữa:

Em lỡ tay
Bình rơi vỡ
Còn một mảnh
Em đang giữ
Kìa lạ quá
Nước tuôn trào
Từ bình vỡ
Mãi không thôi
Em buồn mãi
Nhìn nước trôi

 ЦАРСКОСЕЛЬСКАЯ СТАТУЯ

Урну с водой уронив, об утес ее дева разбила.
Дева печально сидит, праздный держа черепок,
Чудо! не сякнет вода, изливаясь из урны разбитой;
Дева, над вечной струей, вечно печальна сидит.

1830

Ngoài anh Pushkin nổi tiếng làm thơ ca ngợi cô em đánh vỡ bình ở Tsarskoye Tselo, chị Akhmatova cũng có làm một bài thơ về em gái đoảng cực duyên này. Bài thơ của chị Akhamatova dài hơn và cũng khó dịch hơn.

 Bức tượng vườn thượng uyển

Anna Akhmatova

tặng Н.V.Н.

Những chiếc lá phong rơi lả tả
Xuống mặt hồ nơi thiên nga bơi,
Những bụi thanh lương trà lấm tấm,
Chậm rãi chín dần như gọi mời,

Thân hình cân đối đẹp ngời ngời,
Xếp đôi chân em ngồi đấy thảnh thơi,
Trên mỏm đá cao cao phía bắc,
Trầm ngâm nhìn con đường xa xôi

Ta cảm thấy ít nhiều bối rối
Trước cô em thường được ngợi ca
Đã thưa dần ánh nắng nhạt nhoà
Mơn man trên đôi vai cô gái.

Ta làm sao có thể bỏ qua
Lời tán dương đầy tình ý đậm đà.
Xem kìa, nàng buồn hân hoan thế,
Và khoả thân trang trọng kiêu sa.

ЦАРСКОСЕЛЬСКАЯ СТАТУЯ

Анна Ахматова

Н.В.Н.

Уже кленовые листы
На пруд слетают лебединый,
И окровавлены кусты
Неспешно зреющей рябины,

И ослепительно стройна,
Поджав незябнущие ноги,
На камне северном она
Сидит и смотрит на дороги.

Я чувствовала смутный страх
Пред этой девушкой воспетой.
Играли на ее плечах
Лучи скудеющего света.

И как могла я ей простить
Восторг твоей хвалы влюбленной…
Смотри, ей весело грустить,
Такой нарядно обнаженной.

Alexander Pushkin – Không đề

* * *
Ворон к ворону летит,
Ворон ворону кричит:
Ворон! где б нам отобедать?
Как бы нам о том проведать?

Ворон ворону в ответ:
Знаю, будет нам обед;
В чистом поле под ракитой
Богатырь лежит убитый.

Кем убит и отчего,
Знает сокол лишь его,
Да кобылка вороная,
Да хозяйка молодая.

Сокол в рощу улетел,
На кобылку недруг сел,
А хозяйка ждет милого
Не убитого, живого.

1828

* * *
Quạ tìm quạ họp đàn,
Quạ hỏi quạ ầm ĩ:
Bữa ăn trưa ở đâu?
Làm sao biết được nhỉ?

Quạ hỏi, quạ trả lời:
Tớ biết, có ăn rồi;
Một tráng sĩ nằm chết
Giữa đồng, dưới gốc sồi.

Vì sao chàng bị giết,
Ai là kẻ ra tay,
Chim ưng, ngựa ô biết,
Và cô chủ trẻ hay.

Vào rừng chim ưng bay,
Ngựa kẻ thù chiếm mất,
Cô chủ đợi người yêu,
Còn sống, chưa bị giết.

1828

Александр Пушкин – Я пережил свои желанья

Александр Пушкин

Я пережил свои желанья,
Я разлюбил свои мечты;
Остались мне одни страданья,
Плоды сердечной пустоты.

Под бурями судьбы жестокой
Увял цветущий мой венец -
Живу печальный, одинокой,
И жду: придет ли мой конец?

Так, поздним хладом пораженный,
Как бури слышен зимний свист,
Один – на ветке обнаженной
Трепещет запоздалый лист!..

1821

Aleksandr Pushkin

Mọi khát khao tôi đã trải hết rồi,
Đã thôi yêu những ước mơ bỏng cháy;
Còn lại toàn đớn đau khổ ải,
Sinh ra trong trống rỗng tâm hồn.

Giữa bão giông khắc nghiệt của đời
Héo rũ rồi vương miện hoa tươi –
Tôi sống buồn và cô đơn lắm,
Tôi chờ: đâu kết cục đời tôi?

Bị thương trong cơn lạnh tái tê,
Như bão nổi tiếng gió rít bốn bề,
Tôi một mình trên cành trơ trụi,
Chiếc lá muộn màng run lúc đông về.

1821

Alexandr Pushkin – Nếu bị cuộc đời lừa dối

Alexandr Pushkin

Nếu bị cuộc đời lừa dối

Nếu bị cuộc đời lừa dối,
Xin đừng giận, chớ ưu phiền!
Hãy gắng nhẫn chịu ngày buồn:
Để tin ngày vui sẽ đến.

Trong tương lai tim ta sống;
Hiện tại dẫu có âu sầu:
Tất cả đều thoáng qua mau;
Qua rồi, lại thành tươi đẹp .
Александр Пушкин

Если жизнь тебя обманет

Если жизнь тебя обманет,
Не печалься, не сердись!
В день уныния смирись:
День веселья, верь, настанет.

Сердце в будущем живет;
Настоящее уныло:
Всё мгновенно, всё пройдет;
Что пройдет, то будет мило.

ТЫ И ВЫ – Pushkin

Nhân bên nhà Nina có nói về hậu duệ của anh Pushkin, tự nhiên tớ nhớ ra bài thơ này.

ТЫ И ВЫ

Пустое вы сердечным ты
Она, обмолвясь, заменила
И все счастливые мечты
В душе влюбленной возбудила.
Пред ней задумчиво стою,
Свести очей с нее нет силы;
И говорю ей: как вы милы!
И мыслю: как тебя люблю!

Thôi tớ chả khen anh Pu làm thơ hay, bác Thuý Toàn dịch tài nữa, vì khen phò mã tốt áo thì khen đến bao giờ… Tớ trộm nghĩ, chả hiểu dân chợ Bắc Qua dịch bài này thế nào, không hiểu món hàng tự nhà tớ trồng được này có xứng đáng để mang bày lên mẹt hay không.

Сậu và anh

Đang “tớ, cậu” ngon trớn,
Tự nhiên gọi “anh ơi”,
Làm người ta tưởng bở,
Ngỡ chung nhà đến nơi.
Làm người ta đần mặt,
Nhìn mãi như dở hơi,
Nói: “Cậu cũng xinh nhỉ”
Nhưng nghĩ: “Em yêu ơi”

Khuyến mại cho bạn đọc (nếu mà lỡ có) là một bản dịch rất thiếu chất Bắc Qua –

Ông và anh

Thay vì “ông” trống rỗng,
Nàng lỡ miệng gọi “anh”
Để hồn tôi xao xuyến
Bao giấc mơ ngọt lành.
Trước nàng tôi im lặng
Không rời mắt khỏi nàng.
Nói: Quý cô đẹp lắm!
Và nghĩ: Anh yêu em!

và một bài thơ khác, cũng của anh Pu thiên tài

 

Александр Пушкин Что в имени тебе моем? ————————————– Что в имени тебе моем? Оно умрет, как шум печальный Волны, плеснувшей в берег дальний, Как звук ночной в лесу глухом. Оно на памятном листке Оставит мертвый след, подобный Узору надписи надгробной На непонятном языке. Что в нем? Забытое давно В волненьях новых и мятежных, Твоей душе не даст оно Воспоминаний чистых, нежных. Но в день печали, в тишине, Произнеси его тоскуя; Скажи: есть память обо мне, Есть в мире сердце, где живу я

Alexandr Pushkin Có gì cho em trong tên tôi? ————————————- Có gì cho em trong tên tôi? Như một tiếng buồn, nó lịm rồi. Như sóng vỗ bờ nơi xa thẳm Rừng đêm ngao ngán tiếng thở dài. Tên tôi in trên trang lưu niệm Một vết cứng khô, như đã chết Đơn điệu hình trang trí mộ bia Bằng thứ tiếng nào ai có biết. Có gì đâu? Tên tôi em quên Khi xúc cảm mới dâng ngùn ngụt, Tên tôi không gợi em nhớ đến Tình dịu dàng, ký ức sáng trong Nhưng một ngày kia, trong im lặng Khi buồn em hãy gọi tên tôi. Nói: Ký ức về tôi còn đấy, Có trái tim nơi tôi sống trên đời.

A.С. Пушкин – Дар напрасный, дар случайный,

A.С. Пушкин ——————————————————- Дар напрасный, дар случайный, Жизнь, зачем ты мне дана? Иль зачем судьбою тайной, Ты на казнь осуждена? Кто меня враждебной властью Из ничтожества воззвал, Душу мне наполнил страстью Ум сомненьем взволновал? Цели нет передо мною: Сердце пусто, празден ум, И томит меня тоскою Однозвучный жизни шум.

A.Х. Pushkin —————————————————– Đời hỡi, ai mang ngươi tặng ta làm gì nhỉ, Như món quà vô nghĩa, món quà rơi? Và ai biết số phận nào bí mật, Đã sớm đẩy ngươi đến đoạn đầu đài? Ai là kẻ dùng quyền uy thù nghịch Để gọi ta từ địa vị kẻ hèn Để lấp đầy hồn ta bằng khát vọng Trí não ta khuấy động bởi hoài nghi? Phía trước ta giờ đây không mục đích: Trống rỗng trong tim, trí não mông lung, Ta mệt nhừ vì nỗi buồn gặm nhấm Vì tiếng ồn cuộc đời vọng não nề.

Con đường mùa đông

Pushkin

Trăng rụt rè hé màn sương dày đặc,
Đồng tiếp đồng trống vắng buồn chơi vơi.
Đầy mặt đất sáng não nùng bàng bạc
Không gian buồn tràn ngập ánh trăng rơi.

Trên con đường mùa đông dày tuyết trắng
Xe tam mã cô đơn chuyến độc hành.
Tiếng lục lạc reo đều đều xa vắng,
Giai điệu buồn vang xa trong đêm thanh.

Ta nghe có điều gì quen thuộc lắm
Trong bài ca xà ích hát trên đường:
Khi là niềm sướng vui không kìm nổi,
Khi lại não nề trong tim buồn thương.

Không một mái nhà không một ánh đèn,
Rừng và tuyết… Đêm ngày càng sâu thẳm.
Bên đường cái đều đều ta bắt gặp
Những cột mốc lặng thầm sọc trắng đen .

Chán và buồn… Nina, ta hẹn em,
Mai bên người thương yêu ta trở lại.
Để được ngồi trầm ngâm bên lò sưởi,
Quên thời gian ta say đắm nhìn em.

Kim đồng hồ gõ nhịp đều chầm chậm
Nhẫn nại nhích dần khép kín vòng quay,
Bóng đêm đen không chia uyên rẽ thuý
Chỉ những người buồn tẻ ngại đêm dày.

Nina ơi: Đường tôi đi buồn lắm
Người đánh xe ngừng hát ngủ thiu thiu
Tiếng lục lạc reo đều đều xa vắng
Sương mịt mù ảm đạm, trăng hắt hiu.

ЗИМНЯЯ ДОРОГА.

Сквозь волнистые туманы
Пробирается луна,
На печальные поляны
Льет печально свет она.

По дороге зимней, скучной
Тройка борзая бежит,
Колокольчик однозвучный
Утомительно гремит.

Что-то слышится родное
В долгих песнях ямщика:
То разгулье удалое,
То сердечная тоска…

Ни огня, ни черной хаты,
Глушь и снег…. На встречу мне
Только версты полосаты
Попадаются одне…

Скучно, грустно….. завтра, Нина,
Завтра к милой возвратясь,
Я забудусь у камина,
Загляжусь не наглядясь.

Звучно стрелка часовая
Мерный круг свой совершит,
И, докучных удаляя,
Полночь нас не разлучит.

Грустно, Нина: путь мой скучен,
Дремля смолкнул мой ямщик,
Колокольчик однозвучен,
Отуманен лунный лик.

1826

Для берегов отчизны дальной…

Alexander Sergeevich Pushkin

Bỏ lại sau lưng miền đất lạ,
Em về tổ quốc nơi xa xôi.
Vào phút giây buồn vương tê tái
Trước em anh khóc mãi không thôi.

Tay anh lạnh giá chẳng nỡ rời
Gắng níu giữ em mà không nổi.
Nỗi kinh hoàng biệt ly mệt mỏi
Van xin đừng ngắt tiếng rên thầm.

Em quyết rời đôi môi nóng bỏng
Tránh chiếc hôn cay đắng chia lìa.
Rời miền đất lưu đày u ám
Đến nơi xa em vẫy gọi anh đi.

“Rồi đến một ngày kia,” – em nói –
“Dưới vòm trời vĩnh viễn biếc xanh
Dưới bóng ô liu soi mặt nước
Một chiếc hôn yêu, em chờ anh”…

Nhưng than ôi, dưới vòm trời ấy
Ánh sáng vĩnh hằng mãi rạng ngời,
Gềnh đá mơ màng mặt nước soi,
Riêng em giấc ngàn thu say ngủ.

Nhan sắc em mang theo xuống mộ
Cùng bao nhiên phiền não nhân gian
Và chiếc hôn em hứa tặng anh.
Anh mãi chờ chiếc hôn em còn nợ…

Для берегов отчизны дальной
ты покидала край чужой;
B час незабвенный, в час печальный
Я долго плакал над тобой.

Мои хладеющие руки
Тебя старались удержать;
Tомленья страшного разлуки
Мой стон молил не прерывать.

Но ты от страстного лобзанья
Свои уста оторвала;
из края мрачного изгнанья
ты в край иной меня звала.

Ты говорила: “В час свиданья,
под небом вечно голубым,
в тени олив и мирт лобзанья
мы вновь, мой друг, соединим”.

Но там, увы, где неба своды
сияют в блеске голубом,
где под скалами дремлют воды,
Уснула ты последним сном.

Твоя краса, твои страданья
исчезли в урне гробовой,
Исчез и поцелуй свиданья…
Но жду его: он за тобой!

Cơn mê

Cũng chưa lâu, tôi mắc lừa những cơn mê dịu ngọt,
Mũ miện trên đầu, tôi chẳng khác đức vua.
Trong mơ màng, tôi thấy tình mình dâng cho em trọn vẹn –
Và con tim đập bồn chồn, hồi hộp tự bao giờ.

Quỳ xuống bên chân em tôi bày tỏ nỗi lòng.
Ôi những cơn mê! Sao hạnh phúc của ta không còn mãi?
Nhưng thánh thần đâu phải đã lấy đi tất cả:
Tôi chỉ mất đi mỗi vương quốc thôi mà.

Сновидения

Недавно, обольщен прелестным сновиденьем
В венце сияющем, царем я зрел себя;
Мечталось, я люблил тебя –
И сердце билось наслажденьем.
Я страсть у ног твоих в восторге изьявлял.
Мечты! ах! Отчего вы счастья не продлили?
Но боги не всего теперь меня лишили:
Я только царство потерял.

Gửi Saadaev

Cả tình yêu, cả hy vọng lẫn vinh quang
Chẳng thể nào lừa dối ta lâu hơn nữa,
Những trò vui thiếu thời vụt biến
Như giấc mơ, như buổi sáng mờ sương;

Chỉ còn cháy trong chúng ta khát vọng,
Đứng lên theo tiếng Tổ quốc gọi thiết tha
Đáp lại tiếng lòng nao nức giục giã ta
Rũ ách chính quyền sắp tới ngày tận số

Ta mòn mỏi chờ mong và hy vọng
Phút giây thiêng mang đến tự do,
Như tình lang không trễ hẹn bao giờ
Chờ thời khắc hẹn hò sắp điểm.

Khi khát vọng tự do còn cháy bỏng
Vì danh dự khi trái tim còn sống
Bạn tôi ơi, hãy giành cho Tổ quốc
Hồn mình mọi con sóng nhiệt tình dâng!

Bạn của tôi ơi, hãy luôn tin tưởng,
Sao hạnh phúc rạng ngời sẽ mọc
Cả nước Nga bừng tỉnh khỏi cơn mơ,
Trên đống vụn của chính quyền chuyên chế
Tên chúng ta sẽ mãi mãi còn ghi!

К ЧAAДАЕВУ.

Любви, надежды, тихой славы
Недолго нежил нас обман,
Исчезли юные забавы,
Как сон, как утренний туман;
Но в нас горит еще желанье,
Под гнетом власти роковой
Нетерпеливою душой
Отчизны внемлем призыванье.
Мы ждем с томленьем упованья
Минуты вольности святой,
Как ждет любовник молодой
Минуты верного свиданья.
Пока свободою горим,
Пока сердца для чести живы,
Мой друг, отчизне посвятим
Души прекрасные порывы!
Товарищ, верь: взойдет она,
Звезда пленительного счастья,
Россия вспрянет ото сна,
И на обломках самовластья
Напишут наши имена!